W sieci szerokim echem niosą się informacje, że w trakcie trwających zimowych igrzysk olimpijskich w wiosce olimpijskiej, w ciągu ledwie 72 godzin, zabrakło… prezerwatyw. W trzy dni rozdano 10 tysięcy sztuk. I pewnie, że we Włoszech daleko do rekordowych 450 tysięcy z 2016 roku. Tyle że w Rio de Janeiro organizowano letnią edycję igrzysk, to i sportowców było dużo, dużo więcej.
Skąd pomysł rozdawania prezerwatyw na igrzyskach?
Ta historia nie była konsekwencją jakiegoś żartu. Jej korzenie tkwią raczej w strachu. Pod koniec lat 80. świat torpedowały kolejne doniesienia o ogniskach HIV/AIDS. Podczas igrzysk w Seulu w 1988 roku pierwszy raz zdecydowano się na dystrybucję prezerwatyw w wiosce olimpijskiej. Skala była niewielka – kilka tysięcy sztuk (mówi się o 8,5 tys.) – ale za to przekaz był czytelny: sportowcy, tak jak wszyscy inni, są narażeni na ryzyko zachorowania i potrzebują ochrony. Powszechnie rozdawane prezerwatywy na igrzyskach olimpijskich są więc „wynalazkiem” nie tak odległym.
Cztery lata później w Barcelonie rozwiązanie to zostało utrwalone. Prezerwatywy przestały być jednorazowym eksperymentem, a stały się stałym elementem zaplecza zdrowotnego igrzysk. Od tego momentu organizatorzy każdej kolejnej edycji musieli odpowiedzieć sobie na pytanie nie „czy”, lecz „ile” sztuk przygotować.
Lata 90. przyniosły pierwsze wahania. W Atlancie w 1996 roku rozdano zaledwie 15 tysięcy sztuk. Wówczas Amerykanie nie byli jeszcze przekonani, czy temat w ogóle powinien być eksponowany. W Sydney cztery lata później nastąpił przełom. Początkowa pula szybko się wyczerpała, więc trzeba było dosyłać kolejne kartony. Wtedy stało się jasne, że zapotrzebowanie jest realne i większe, niż wcześniej zakładano. Sportowcom rozdano wówczas blisko 90 tysięcy prezerwatyw (początkowo 70 tys., ale dosłano jeszcze 20 tys.).
|Czytaj też: Drogi i wybory Tony’ego Ayali Jr. – równie wielkiego, co niespełnionego talentu
„Prezenty”?
Ciekawie było też w Lillehammer, w trakcie igrzysk w roku 1994. Komitet Organizacyjny stanowczo zaprzeczał, jakoby rozdawanie takich zestawów miało kogokolwiek zachęcać do aktywności seksualnej. A takie były zarzuty części społeczeństwa. Podkreślano, że jest to element kampanii uświadamiającej na temat AIDS i innych chorób przenoszonych drogą płciową. Sekretarz generalny norweskiego komitetu do spraw walki z AIDS tłumaczył wówczas, że kondomy są ogólnie dostępne, przygotowano ich około 20 tysięcy i nie stanowią „prezentu”, lecz narzędzie profilaktyki.
W Norwegii zaobserwowano jeszcze jedno zjawisko. Do Lillehammer zaczęły bowiem przyjeżdżać prostytutki z różnych części Europy, licząc na szybki zarobek podczas igrzysk. Tamtejsi policjanci zwracali uwagę, że w niektórych miejscach zatrzymywano osoby świadczące usługi seksualne. Pani Kirsten Fngstad przygotowała nawet 4500 formularzy dla personelu restauracyjnego czy hotelowego, by dowiedzieć się, jaka była skala zjawiska.
|Czytaj też: Gimnastyczna księżniczka. Złote rumuńskie dziecko
Prezerwatywy na igrzyskach olimpijskich: rekordy w Brazylii
Wróćmy jednak na początek XXI wieku. Od tego momentu liczby zaczęły rosnąć. Ateny, Pekin, Londyn – w każdym z tych miast operowano już setkami tysięcy sztuk. Prezerwatywy pojawiały się w automatach, punktach medycznych, a czasem w materiałach edukacyjnych. Oficjalna narracja była konsekwentna: chodzi o zdrowie, zapobieganie zakażeniom przenoszonym drogą płciową i nieplanowanym ciążom.
W Londynie w 2012 roku temat zyskał nowy wymiar. Oprócz liczby – około 150 tysięcy – pojawiła się kwestia marketingu. Organizatorzy pilnowali, by w wiosce dostępne były wyłącznie produkty oficjalnego partnera. Nawet w tak intymnej sferze igrzyska pozostawały wydarzeniem regulowanym przez umowy sponsorskie.
Prawdziwą eksplozję przyniosło rzeczone Rio de Janeiro w 2016 roku. Około 450 tysięcy prezerwatyw – średnio ponad czterdzieści na jednego sportowca. Po raz pierwszy na tak dużą skalę udostępniono również prezerwatywy kobiece i lubrykanty. Dlaczego? Bo w tle była epidemia wirusa Zika. Brazylijskie igrzyska pokazały, że dystrybucja prezerwatyw może nie być tylko dodatkiem do igrzysk, lecz częścią szerokiej strategii zdrowotnej.
W Tokio w 2021 roku tradycja została podtrzymana, ale komunikat był jednoznaczny: prezerwatywy są do zabrania do domu, nie do używania w wiosce. Wszystkiemu winny był wprowadzony lockdown…
W Paryżu w 2024 roku liczby ponownie wzrosły. Według różnych szacunków do około 250–300 tysięcy sztuk. Medialna dyskusja znów skupiła się na skali, choć dla organizatorów ważniejszy był przekaz o „normalności” relacji międzyludzkich i odpowiedzialności za zdrowie.
Zimowe igrzyska pokazują inny kontrast. Mniej sportowców, mniejsze pule, ale nagłówki… podobne. Pewnie stąd informacja z Mediolanu i Cortiny lotem błyskawicy rozeszły się po świecie.
Co mówią te liczby? Niewiele o faktycznym życiu intymnym sportowców. Dużo o tym, jak zmieniła się mentalność. Kiedyś prezerwatywy na igrzyskach olimpijskich i seks były tabu. Dziś jest elementem planowania, logistyki i polityki zdrowotnej na najważniejszej imprezie czterolecia.
Fot. główne: Marco Verch/CC-BY 2.0
Źródła:
Klein, A. (2016). A History of Condoms in the Olympic Village, From 8,500 in Seoul to 450,000 in Rio. Slate.
https://slate.com/culture/2016/05/a-history-of-condoms-in-the-olympic-village-from-8500-in-seoul-to-450000-in-rio.html
Kangaroo condoms get a hop on London organisers (2012). Reuters.
https://www.reuters.com/article/sports/olympics/kangaroo-condoms-get-a-hop-on-london-organisers-idUSL6E8J52XF/
Beijing provides 100,000 condoms for athletes (2008). Reuters.
https://www.reuters.com/article/lifestyle/beijing-provides-100000-condoms-for-athletes-idUSSP136557/
Free at Rio Olympics: 9 million forest-friendly condoms (2016). Reuters.
https://www.reuters.com/article/business/healthcare-pharmaceuticals/free-at-rio-olympics-9-million-forest-friendly-condoms-idUSKCN0ZK21D/
Paris 2024 guarantees beds are tiny, robust (2024). Reuters.
https://www.reuters.com/sports/olympics/paris-2024-guarantees-beds-are-tiny-robust-2024-05-17/
Condom crisis hits Milano Games on Valentine’s Day (2026). Reuters.
https://www.reuters.com/sports/condom-crisis-hits-milano-games-valentines-day-2026-02-14/
Why the Olympics Hand Out So Many Condoms (2018). Time Magazine.
https://time.com/5137272/condoms-at-olympics/
Olympians Are Finding Condoms in Their Olympic Village Bedrooms (2024). People Magazine.
https://people.com/olympians-receive-condoms-as-they-arrive-olympic-village-bedrooms-8681970/
Tokyo 2020 Facts and Figures. International Olympic Committee.
https://www.olympics.com/ioc/tokyo-2020-facts-and-figures
Athletes to enjoy exclusive services at Paris 2024. International Olympic Committee.
https://olympics.com/ioc/news/athletes-to-enjoy-exclusive-services-at-paris-2024
