Rewolucjonistki? Olimpijska rywalizacja pływaczek w sztokholmie

Sztokholm, lipiec 1912 roku. Promienie słońca odbijają się od wód zatoki Djurgårdsbrunnsviken. Na specjalnie przygotowanej, pływającej na pontonach platformie ustawiają się zawodniczki – po raz pierwszy kobiety na igrzyskach olimpijskich mają wziąć udział w oficjalnej rywalizacji pływackiej.

Decyzja o dopuszczeniu kobiet do rywalizacji pływackiej zapadła na dwa lata przed igrzyskami. Międzynarodowy Komitet Olimpijski, pod przewodnictwem barona Pierre’a de Coubertina – przeciwnika udziału kobiet w igrzyskach – w końcu ustąpił, choć i tak narzucił swoje warunki. W 1912 roku kobiety mogły bowiem rywalizować tylko w jednej konkurencji indywidualnej: pływaniu na 100 metrów stylem dowolnym. Do tego dołożono zmagania w sztafecie 4×100 metrów. O innych dystansach panie mogły jedynie pomarzyć.

|Czytaj też: Artur Wojdat: Rekord świata i „wyścig stulecia”

W Sztokholmie nie było typowego basenu, takiego jaki znamy dziś. Zawody odbywały się w otwartych wodach zatoki. Z jednej strony ustawiono wspomniany pomost. Po drugiej stronie krawędzią był brzeg. Łącznie „obiekt” liczył 100 metrów. Przy nim ustawiali się sędziowie, ubrani w szykowne marynarki i białe kapelusze. Zawodniczki rywalizowały w kostiumach, które mocno ograniczały ruchy. Strój kąpielowy tamtych czasów zakrywał niemal wszystko: ramiona, część ud, dekolt. Ale i tak był… rewolucyjny.

Jedną ze startujących była Fanny Durack. Australijka do Szwecji miała w ogóle nie przyjechać. Jej federacja – New South Wales Ladies’ Swimming Association – nie podchodziła entuzjastycznie do pływackiego debiutu pań. Działacze szukali oszczędności, a niepopularne jeszcze konkurencje były pierwszymi, w których nastąpiły finansowe cięcia. Tyle że Durack i jej przyjaciółka Mina Wylie uzbierały pieniądze na własną rękę. Część kosztów pokryły własnymi oszczędnościami. Na pozostałe złożyły się przychylne im osoby. Okazało się, że inwestycja – jeśli w ogóle można tak rzec – w jakimś stopniu się zwróciła.

W finale 100 m stylem dowolnym Fanny była nie do zatrzymania. Przepłynęła dystans w czasie 1:22,2. Złoto przypadło więc Australazji (wspólne ekipy Australii i Nowej Zelandii). Srebro również, bo zdobyła je Mina Wylie, brąz zaś wywalczyła Jennie Fletcher z Wielkiej Brytanii.

|Czytaj też: Miała 22 lata, kiedy kończyła karierę sportową, a zdobyła cztery złota na trzech igrzyskach

Sztafeta 4×100 metrów stylem dowolnym też przeszła do historii. Rywalizacja była zaskakująco zacięta, choć mistrzyni i wicemistrzyni olimpijska w niej nie wystąpiły. Faworytkami były Niemki. Mocno zaś postawiły się im Brytyjki i ostatecznie to one triumfowały. Drużynę mistrzyń stworzyły: Belle Moore, Jennie Fletcher, Annie Speirs i Irene Steer. Ich nazwiska następnego dnia ukazały się w najważniejszych brytyjskich tytułach prasowych. A jak reagowali inni?

„To nie sport, to przyszłość” – napisał szwedzki dziennik Dagens Nyheter. Francuski L’Auto był bardziej sceptyczny: „Niektóre z pań poruszały się w wodzie z pewnym brakiem wdzięku, ale wyniki zaskoczyły”. Brytyjski The Times poświęcił rywalizacji pań całą kolumnę i była to rzadkość w czasach, gdy sport olimpijski zdominowany był przez panów.

Fanny Durack wróciła do Australii jako bohaterka. Kontynuowała karierę mimo sprzeciwu wielu organizacji sportowych. W drugiej dekadzie XX wieku miała na swoim koncie rekordy świata na wszystkich dystansach od 100 metrów do jednej mili. W 1967 roku została pośmiertnie wprowadzona do International Swimming Hall of Fame. Jej rekord z 1912 roku przez długi czas uznawano za nieoficjalny rekord świata kobiet.

Mina Wylie – jej przyjaciółka i srebrna medalistka – została zapomniana na długie lata. Rywalizowała w mistrzostwach Australii i mistrzostwach Nowej Południowej Walii od 1906 do 1934 roku, zdobywając 115 tytułów, wliczając wszystkie medale w stylach dowolnym, klasycznym i grzbietowym na mistrzostwach w 1911, 1922 i 1924 roku.