Waldemar Baszanowski w Tokio. 700 gram szczęścia

Waldemar Baszanowski miał w Tokio wygrać. Tak przynajmniej wyglądało to przed startem, gdy patrzono na wyniki z ostatnich miesięcy. W czerwcu 1964 roku, w trakcie Spartakiady XX-lecia w Białymstoku, ustanowił rekordy świata w rwaniu, podrzucie i trójboju. Niedługo później poprawił jeszcze wynik w podrzucie. Był mocny.

Łatka faworyta może jednak przeszkadzać. Sprawia też, że część naznaczonych nią sportowców zwyczajnie ulega presji. Nie wytrzymuje psychicznie. Waldek dobrze znał to uczucie, bo przed olimpijskim startem usłyszał, że srebrny medal… nie będzie sukcesem. Takie zdanie zostaje w głowie. Nie pomaga w koncentracji. Ba, raczej dokłada ciężar.

W końcówce przygotowań nabawił się jeszcze kontuzji łokcia. Zdążył się jednak wyleczyć. Na tokijskie igrzyskach był już zdrowy, ale pewien niepokój pozostał. Dzień przed startem miał wrażenie, że forma mu ucieka. Mięśnie wydawały się słabe, a ciało nie dawało tej pewności, której zawodnik szuka przed najważniejszymi startami. Masażysta Mikołajewski uspokajał go, że wygląda dobrze, bo jest rozluźniony. Waldek przyjął te słowa, choć wieczorem i tak długo nie mógł zasnąć.

Pojawiły się nerwy. Może i kalkulacje. Była też świadomość, że obok staną zawodnicy tej samej klasy. Marian Zieliński i Władimir Kapłunow nie przyjechali do Japonii „robić za jego tło”. To byli rywale, którzy bardzo dobrze go znali, a on znał ich. W poprzednich latach wymieniali się przecież miejscami na podium mistrzostw świata. Każdy z nich wiedział, ile może podnieść drugi.

|Czytaj też: Marian Zieliński, sztangista z malarskim zacięciem

Po wyciskaniu sytuacja Baszanowskiego nie była wygodna. Reprezentant ZSRR i kolega z kadry uzyskali po 140 kilogramów, a Waldek 132,5 kilograma. Strata nie była ogromna, ale w olimpijskim konkursie każdy kilogram zaczyna ważyć podwójnie. Trzeba było odrabiać w rwaniu.

I właśnie tam Waldek zrobił to, co potrafił najlepiej. Najpierw zaliczył 127,5 kilograma, potem 132,5. W trzecim podejściu podniósł 135 kilogramów. Rekordu świata nie uznano, bo był minimalnie za ciężki, ale wynik wliczał się do trójboju. To wystarczyło, żeby wrócić do walki o złoto.

Przed podrzutem Waldek i Kapłunow mieli taki sam wynik. Polak był lżejszy, więc przy ewentualnym remisie to on mógł wygrać. Tyle że trzeba było jeszcze utrzymać tę pozycję. Władimir zaliczył 160 kilogramów, a Baszanowski odpowiedział tym samym. Potem radziecki zawodnik podniósł 165 kilogramów, bo musiał. Polak też spróbował… i pierwszej próby nie zaliczył.

Reprezentant ZSRR wyszedł na prowadzenie.

To był moment, w którym konkurs mógł wymknąć się Waldkowi spod kontroli. Widać było u niego zmęczenie. Zresztą, sam mówił potem, że podczas rozgrzewki z trudem podniósł 140 kilogramów. Trenerzy pozostawili mu decyzję. Mógł ponowić atak na 165 kilogramów albo próbować 167,5. Wybrał rozsądek. Uznał, że rywal pewnie spróbuje 167,5 kilograma i może tego ciężaru nie podnieść. Wtedy jemu wystarczy zaliczyć 165.

Wyszedł więc raz jeszcze. I tym razem podniósł te 165 kilogramów i zrównał się wynikiem z Kapłunowem. Ten zaś nie poradził sobie z 167,5 kilograma, dokładnie tak, jak przewidywał Polak. Był jeszcze Marian Zieliński, który zaryzykował 170 kilogramów, ale to było zbyt dużo.

Waldemar Baszanowski został mistrzem olimpijskim, choć uzyskał taki sam wynik w trójboju jak Władimir Kapłunow. Zdecydowała masa ciała. Polak był lżejszy o 700 gramów.

|Czytaj też: Cichy mistrz z Knurowa. Niespodziewane srebro Polaka na IO

Po wszystkim nie wyglądał jakby się cieszył. Mówiono nawet, że na podium, podczas odgrywania „Mazurka Dąbrowskiego”, miał dziwnie kwaśną minę. Tłumaczył to zwyczajnie: był wyczerpany. Chciał tylko zjeść i pójść spać. Radość przyszła dopiero następnego dnia, gdy napięcie opadło.

W jednym z pokonkursowych wywiadów widać było też, jak duży bagaż spadł mu z pleców:

Cztery lata później, w Meksyku, znów wygrał olimpijski konkurs w wadze lekkiej. Tym razem zrobił to o wiele pewniej. Uzyskał 437,5 kilograma i wyprzedził Irańczyka Mohammada Nassiriego oraz Mariana Zielińskiego. Startował jeszcze w Monachium, gdzie zajął czwarte miejsce. Były to jego czwarte igrzyska, bo wcześniej, w Rzymie, był piąty.

Waldemar Baszanowski zostawił po sobie wyniki, które wystarczyłyby na osobny rozdział w historii polskiego sportu. Był mistrzem olimpijskim, mistrzem świata, mistrzem Europy i rekordzistą świata. Ustanowił łącznie 26 rekordów. Po zakończeniu kariery pracował naukowo w warszawskiej AWF i trenował młodych ciężarowców AZS Warszawa.

Nie trzeba jednak robić z niego postaci z marmuru. Sam tego nie robił. Lepiej widzieć w nim sportowca bardzo konkretnego. Podchodzącego do rywalizacji bardzo racjonalnie. Takiego, który potrafił przygotować formę na konkretne zawody, a w ich trakcie walczyć do ostatniego podejścia i chłodno kalkulować. To jego złoto z Tokio nie przyszło łatwo. Kto wie, może przeszkodziła łatka faworyta? Ale dzięki tym swoim cechom na pewno nie zatracił się w tym szalonym konkursie.

Dziś 15. rocznica śmierci Waldemara Baszanowskiego…