Nadia Comaneci – złoto, służby i ucieczka

Montreal. Rok 1976. Czternastoletnia Nadia swoimi występami wprawia w osłupienie nie tylko kibiców. Swoboda i subtelność z jaką wykonuje poszczególne ćwiczenia zachwyca również sędziów.

„Dzięki swojej charakterystycznej werwie, wdzięcznej prezencji i niezachwianej precyzji czternastolatka z Rumunii wyznaczyła poprzeczkę, do której aspirowały przyszłe pokolenia gimnastyczek” – pisano w 2015 roku.

Za swój występ w 1976 otrzymała siedem „dziesiątek” – najwyższych możliwych do przyznania ocen. Fachowcy byli zdania, że jest talentem, który danej dyscyplinie przytrafia się raz na sto lat. Chłonęła wiedzę niczym gąbka. Już w 1975 zdobyła złote medale mistrzostw Europy. W Montrealu dorzuciła te najcenniejsze.

Czytaj też: Jelena Muchina. Niełzawa historia

Urodziła się 12 listopada 1961 roku w Oneşti. Osiem lat później – na podstawie sprawdzianów, które wykazały, iż ma predyspozycje do uprawiania gimnastyki, łyżwiarstwa figurowego, pływania lub jazdy na nartach – zdecydowano, że Nadia poświęci się gimnastyce. Zajęła się nią trenerka Marta Karoly, do której dołączył mąż, Béla. Metody treningowe, szczególnie trenera, były oparte na fizycznych karach i krzykach. Karoly potrafił zadzwonić do niej i zrugać za dodatkowe 300 gramów wagi. O wszystkim wiedziały służby, ale nie reagowały, bo sportowo trener bronił się, dostarczając medale i tytuły. Dość szczegółowo relację tę opisano w książce „Nadia Comaneci and the Secret Police: A Cold War Escape”, której autor – Stejarel Olaru – dotarł m.in. do dokumentów policji z czasów dyktatury Ceaușescu.

W 1973 roku Nadia Comaneci zdobyła międzynarodowe mistrzostwo Rumunii. Potem doszły wygrane w Pucharze Przyjaźni, a podczas występu we Francji pokonała samą Ludmiłę Turiszczewę, złotą medalistkę olimpijską z Meksyku i Monachium.

„Bardzo lubię sport, bez niego nie mogłabym dzisiaj żyć. Jestem uczennicą VIII klasy sportowej, nie jestem prymuską, lecz nie mam z nauką problemów. Po zajęciach szkolnych trenuje codziennie osiem godzin, a trening sprawia mi przyjemność, mam wielu przyjaciół wśród moich rówieśników. Nieraz myślę, że to przepiękny sen” – mówiła po tym wielkim triumfie.

Czytaj też: Miała 22 lata, kiedy kończyła karierę sportową, a zdobyła cztery złota na trzech igrzyskach

Z Kanady do Rumunii wraca z trzema złotymi medalami olimpijskimi. Dwa dokłada cztery lata później w Moskwie. Po tych igrzyskach zakończyła profesjonalną karierę. Tamte dni dla młodziutkiej mistrzyni były szczególne i niezwykle szczęśliwe. Wtedy była na szczycie. W 1981 roku wyjechała na tourne do Stanów Zjednoczonych. W „Nadia’81”, bo tak je nazwano, towarzyszyli jej trenerzy Béla i Márta. Para szkoleniowców uciekła ostatniego dnia razem z rumuńskim choreografem zespołu, Gézą Pozsárem.

Gimnastyczka do kraju wróciła, ale jej życie wywróciło się do góry nogami. Władze – w obawie, że i ona może pewnego dnia nie wrócić – inwigilowały ją non stop. Przez osiem lat towarzyszyli jej funkcjonariusze Securitate, jednej z najbrutalniejszych tajnych służb bloku wschodniego. Chodzili za nią krok w krok. W domu rodzinnym instalowali mikrofony, które rejestrowały nie tylko rozmowy gimnastyczki, ale i osób jej bliskich. Utrata takiej gwiazdy dla rumuńskich władzy byłaby wizerunkowym strzałem w kolano, dlatego tak bardzo jej pilnowano. Ale był jeszcze jeden powód…

Nazywał się Nicu Ceaușescu. Był najmłodszym synem Nicolae i Eleny. A do tego zwyrodnialcem, uzależnionym od alkoholu, hazardu i seksu, który pewnego dnia postanowił „zdobyć” Nadię. Na jego wyraźne polecenie sprowadzono Comaneci do posiadłości w Sibiu. Tam gimnastyczka miała być regularnie bita i gwałcona. Nie wiadomo kiedy dokładnie ten koszmar się skończył, bo ona sama niechętnie wraca do tych chwil. Na początku lat 90. zaprzeczała, by cokolwiek łączyło ją z młodym Ceausescu:

„To wszystko było zmyślone. Zwykle plotki. Byłam sławna i kiedy zobaczono mnie w towarzystwie Ceaucescu, zaczęto plotkować”.

W końcu jednak postanowiła się uwolnić. Podjęła decyzję o wyjeździe z Rumunii. Wyjeździe tajnym. 27 listopada 1989 ruszyła w podróż do USA, wiele ryzykując.

„Wyruszyliśmy o północy. Szliśmy po błocie przez wieś, a niekiedy musieliśmy przechodzić przez wodę i czołgać się po lodzie. Nie widzieliśmy strażników, ale słyszeliśmy szczekanie ich psów. Nad ranem, po sześciu godzinach marszu, zauważyliśmy zasieki z drutu kolczastego. Dopiero gdy ujrzeliśmy węgierski plakat zrozumieliśmy, że jesteśmy już na Węgrzech” – opowiadała brytyjskim reporterom.

Ich przewodnikiem był Constantin Panait, który już po przyjeździe do Stanów Zjednoczonych postanowił na mistrzyni zarobić – i to w cyniczny sposób. Amerykanie łaknęli informacji o gimnastyczce, a on sprzedawał redakcjom możliwość rozmowy z nią za dolary. Zarobił ich ponoć 200 tysięcy. A Nadia? Ani centa. W magazynie „Life” o swojej ucieczce mówiła tak:

„Podziałała jak bomba, ponieważ ludzie zaczęli się zastanawiać… Jeśli już Nadia opuszcza Rumunię. Wszyscy myśleli, że mam łatwe, wygodne życie, tymczasem żyłam jak inni”.

Sprawą zniknięcia sportowej gwiazdy żyły media krajów komunistycznych. Niedługo później reżim Ceaușescu upadł, a Rumunia przeszła zmiany ustrojowe. W tym czasie Nadia, już za Atlantykiem, znalazła spokój. I miłość. W 1991 zamieszkała Oklahoma City, gdzie pomagała amerykańskiemu mistrzowi olimpijskiemu Bartowi Connerowi. Ich uczucie było na tyle silne, że już trzy lata później zostali narzeczeństwem, a w 1996 stanęli na ślubnym kobiercu w Bukareszcie. W stolicy na swoją bohaterkę czekały tysiące rodaków. Ceremonię zaślubin transmitowała telewizja.

Potem zaangażowała się w prace na rzecz promocji gimnastyki i olimpizmu. Udziela się charytatywnie, niosąc pomoc innym. Jakby nauczona niełatwymi życiowymi doświadczeniami…

https://www.youtube.com/watch?v=Yl9QpC8_LiE