Stanley Ketchel. Policzcie do dziesięciu, wstanie…

Kiedy wiadomość o śmierci Stanley’a Ketchela dotarła do jego menadżera ten, jakby niedowierzając, miał powiedzieć:

Gdy umierał miał ledwie dwadzieścia cztery lata. Był młody, krewki i nieprzeciętnie silny. Mógł wygrać jeszcze wiele w życiu. W jego żyłach płynęła polska krew, pewnie dlatego wspomina się go u nas do dzisiaj z dozą sentymentu…

Stanisław Kiecal – bo tak brzmiało jego imię i nazwisko w języku przodków – urodził się Grand Rapids w USA w roku 1886. W relacjach o nim przewija się zdanie, że „jego temperament i fantazja były w stu procentach polskie”. Wspominano go jako kogoś, kto nie tylko nie wypierał się pochodzenia, ale wręcz stworzył z niego znak rozpoznawczy. W czasach, kiedy Polski próżno było szukać na mapach Europy on, na amerykańskich ringach, przedstawiał się jako jej posłaniec.

Droga Staszka z niewielkiej miejscowości w stanie Michigan na największe areny Stanów Zjednoczonych była długa. W niczym nie przypominała starannie zaplanowanej kariery. Raczej więcej było w niej chaosu i przypadku. Ale i odpowiednich ludzi we właściwym momencie. Najpierw odszedł z domu, by szwendać się po ulicy. Potem, w wieku czternastu lat, pracował w fabryce mebli za cztery dolary tygodniowo. Następnie ruszył na Zachód, szukał pracy w cegielni, na roli, czy w hotelu jako goniec.

Dorabiał też w barach, walcząc z każdym, kto się zgłosił. W Butte zetknął się z Traceyem – lokalnym „pewniakiem”, który nigdy nie przegrywał dzięki… tajemniczej kurtynie. O co chodziło? Gdy walka zbliżała się do jednej ze ścian przy ringu, przeciwnik dostawał zza niej pałką po głowie od pomocnika Tracey’a, ukrytego właśnie za kurtyną. Staszek przerwał ten zwyczaj, najpierw odpychając rywala w odpowiednim momencie, a potem prowokując to samo uderzenie… tyle że wymierzone w Tracey’a. „Dzieła dokończył menażer”, zanotował po walce lokalny reporter. Zwycięstwo w pierwszej minucie przez nokaut przyniosło mu rozgłos. I większe możliwości.

Był wtedy chłopakiem pełnym energii. Lekkomyślnym, trochę nieporęcznym. Wspominano, że za honorarium potrafił kupić dziesięć tuzinów jedwabnych koszul. Bo faktycznie, pieniądze przepuszczał na różnej maści uciechy. Tych legend było zresztą więcej. Budowały one wizerunek nieprzewidywalnego faceta, o którym było głośno. Amerykański dziennikarz Hype Igoe opisywał na przykład, jak to Kiecal zabrał jednego jegomościa na nocne polowanie na skunksy, z latarką i workiem, twierdząc z powagą, że taki sposób łapania nieładnie pachnących zwierząt, to prawdziwie „męska metoda”.

Czytaj też: Jack Dempsey – wędrowiec, który zawojował świat boksu

Życie Staszka to był żywioł, zaś naturalna ciekawość świata i przyzwyczajenie do pewnej formy tułaczki, popychały go w miejsca, w których w normalnych okolicznościach pewnie by się nie znalazł. Jako kelner w Kalifornii wdawał się w bójki z klientami. Pewnego razu rzucił do menedżera bokserskiego niemiłą uwagę. Szybko wywiązała się bijatyka. Thompson – ów menedżer – zamiast wyrzucić awanturnika, wyciągnął kartkę i spisał z nim kontrakt.

W Kalifornii Kiecal dotarł też do pierwszej wielkiej walki, z Joe Thomasem, mistrzem świata w wadze średniej. Przed pojedynkiem postawił na siebie wszystko, co miał. Był outsiderem. Sędzia Billy Roche opisał później ten pojedynek jako „niesamowitą furię polskiego boksera”.

„Kiecal po prostu wdzierał się w swego przeciwnika. Uderzał hakami i swingami… Thomas trafiał go w głowę i korpus, ale Staszek nie ustawał” – relacjonowano w prasie.

W dziewiątej rundzie Polak posłał mistrza na deski, ale w dwudziestej dziewiątej sam niemal przegrał, gdy po potężnym ciosie wstał dopiero, gdy sędzia krzyknął „siedem”. Ten moment był przełomem. Stanley wstał i zdołał kontynuować walkę. Wtedy Thomas stracił zaufanie do samego siebie. I to otworzyło Kiecalowi drogę na szczyt.

Jego kariera przyspieszyła błyskawicznie. Pokonał wielu lokalnych mistrzów, zdobył tytuł mistrza świata wagi średniej w 1907 roku i, jak pisano, „oddał się sportowi całą duszą”, choć jego menedżerowie zgodnie twierdzili, że nie mieli z nikim tylu kłopotów i niespodzianek, co z nim. Bo Kiecal kochał ryzyko. Podejmował wyzwania, których inni unikali. W 1909 roku stanął naprzeciwko Jacka Johnsona, mistrza wagi ciężkiej, dużo większego i silniejszego. Ot, taki pojedynek Dawida z Goliatem. W dwunastej rundzie Polak posłał go nawet na deski. Później jednak, w ferworze walki, nadział się na prosty Johnsona. Cios był tak potężny, że wybił mu zęby. Jedni mówią, że dwa, inni, że aż cztery. Staszek długo nie się nie podnosił. Leżał nieprzytomny przez kilka minut, a w głowie jego trenera pojawiły się czarne myśli.

Znów jednak wstał.

|Czytaj też: 19 marca. Imieniny Józefa. I urodziny boksera Kruży. Śmierć synka i… walka życia

Mimo porażki walka z Johnsonem dała mu status legendy. Był mniejszy, słabszy fizycznie, ale wszyscy zapamiętali moment, gdy ruszył na mistrza bez wahania. Nie kalkulował. Nieprzewidywalność, odwaga i bezwzględny atak tworzyły styl, który później Amerykanie nazywali „Kiecal fury”. Kibice zaś nazywali go „Zabójcą z Michigan”.

Współcześni opisywali go jako człowieka, który nie potrafił żyć spokojnie. W każdym miejscu, do którego przybył, zyskiwał rozgłos i przyjaciół, choć równie często pakował się w kłopoty. Mimo to nie był typem zawadiaki bez celu. Fanatycznie kochał ring, a to sprawiało, że na przestrzeni kilku lat stoczył ponad 250 walk – mniej lub bardziej oficjalnych.

W Stanach Zjednoczonych przez lata toczył się spór o to, czyim faktycznie reprezentantem był Staszek. Wiadomo, Polak z pochodzenia, mieszkaniec USA, więc strony mogły być dwie. Nic z tych rzeczy! Niemieckie środowiska w latach 40. próbowały przypisać go do siebie, argumentując rzekome niemieckie korzenie. Polskie gazety odpowiadały wtedy ostro:

Zwracano przy tym uwagę, że Kiecal nigdy nie krył się z polskością. Przeciwnie, uważał, że jego charakter jest wypadkową pochodzenia. W oczach Polonii był jednym z nielicznych, którzy faktycznie rozsławili imię Polski na arenie sportowej w czasach, gdy państwa nie było.

Stanisław Kiecal zginął młodo i w okolicznościach mocno kontrowersyjnych. Jego życie przerwała kula wystrzelona w 1910 roku na ranczu w Missouri. Dawne gazety zostawiły mało szczegółów samego zdarzenia, ale wiele pisały o „niespodziewanej śmierci” i „spokojnej twarzy boksera, który umierając, wyglądał jakby zasnął bez lęku”. Strzelał Walter Dipley. Motywem zbrodni miała być zazdrość o kobietę. Ale pojawiały się też inne teorie, choćby ta mająca podłoże rabunkowe. Nie zmienia to faktu, że nawet wspomnienia okoliczności jego śmierci pasowały do wizerunku człowieka, który żył intensywnie i nie bał się niczego, nawet końca.

Do dziś Stanley Ketchel, a dla Polaków Stanisław Kiecal, jest w amerykańskim boksie symbolem bezkompromisowego stylu. Ta agresja, którą prezentował pomiędzy linami jest stawiana za wzór. Może dlatego, że w czasach, gdy boks stawał się coraz bardziej sformalizowany, on przypominał o tym, skąd wziął się ten sport: z odwagi, instynktu i prostej potrzeby udowodnienia, że można wstać nawet po najcięższym ciosie. W myśl słów menadżera:

„Zacznijcie liczyć do dziesięciu. Wstanie”.