Niespodzianki Pucharu Polski. Sensacje i triumfy outsiderów

Rok do roku oglądamy kapitalne starcia pomiędzy zespołami z niższych lig a rywalami z najwyższej klasy rozgrywkowej. Właśnie za to kochamy pucharowe emocje! Czasem faworyci niespodziewanie odpadają, a po tytuł sięgają ci, na których mało kto stawiał. Triumf pierwszoligowej Wisły Kraków z sezonu 2023/24 nie był największą sensacją. Historia zna równie zaskakujące sukcesy…

Sezon 1974/75 dał rzeszowskiej Stali pierwszy w historii sukces na arenie krajowej. Droga do niespodziewanego sukcesu rozpoczęła się od serii zwycięstw na szczeblu regionalnym (Stal Nowa Dęba 1:0, Czuwaj Przemyśl 3:0, Walter Rzeszów 5:0). Spotkanie na szczeblu centralnym zakończyło się także zwycięstwem nad Kolejarzem Prokocim 3:0, a autorem trafień był Marian Kozerski. O ile w pierwszej rundzie “Żurawie” byli faworytami, o tyle na kolejnych etapach trafili na znacznie trudniejszych rywali. W 1/16 finału podjęli na swoim stadionie Szombierki Bytom. Rzeszowianie zwyciężyli 2:1 z pierwszoligową drużyną (wówczas najwyższa klasa rozgrywkowa) po trafieniach Tadeusza Michaliszyna i Janusza Krawczyka.

Na 1/8 finału do Rzeszowa przyjechał kolejny pierwszoligowiec – ROW Rybnik. Pierwszoligowcy znów polegli 1:2, a Stalowiacy awansowali do ćwierćfinału. Na błotnistą murawę rzeszowscy piłkarze Joachima Krajczego zaprosili ówczesnego mistrza Polski, Stal Mielec. Mielczanie w swoich szeregach mieli medalistów mistrzostw świata: Jana Domarskiego, Henryka Kasperczaka oraz Grzegorza Latę. Pierwsza połowa to kapitalna gra gości. Stalowiaków “przy życiu” utrzymał bramkarz, Henryk Jałocha. Druga część meczu to już inny obraz. Gospodarze zagrali lepiej, a efekty przyszły same. W 63. minucie na oczach 20 tysięcy widzów do siatki trafił Janusz Krawczyk. Kilka minut później wynik ustalił Tadeusz Krysiński. Wygrał zespół ambitniejszy.

2 marca 1975 roku na półfinał do Rzeszowa przyjechała Pogoń Szczecin. Według doniesień prasy na stadionie pojawiło się ponad 30 tysięcy widzów. Kibice stali nawet za liniami bocznymi boiska. W podstawowym czasie gry bramki nie padły. Dogrywka nie zawiodła. Najpierw do siatki trafił Janusz Krawczyk, w 98. minucie bramkę zdobył Czesław Miller, a rywala dobił w 110. minucie Zdzisław Napieracz. Dość niespodziewanie do finału awansowały dwie drużyny spoza najwyższej klasy rozgrywkowej. W drugim półfinale zwycięstwo nad Górnikiem Zabrze odniósł zespół… ROW II Rybnik. Ówczesne przepisy pozwalały jednak, aby w rezerwach występowali także zawodnicy z “jedynki”. Właśnie dlatego Stalowiaków czekał bardzo trudny finał. 

1 maja 1975 roku na Stadionie Cracovii rozegrano decydujący mecz o losach Pucharu Polski. Spotkanie nie należało do najciekawszych. Oba zespoły zagrały ostrożnie i nie stwarzały sobie zbyt wielu okazji. Boisko w Krakowie również nie sprzyjało, a to dlatego, że PZPN uznał, iż spotkanie dwóch zespołów z niższych lig nie jest zbyt atrakcyjne i “nie zasługuje” na mecz w Warszawie, na lepszej murawie. 120 minut rywalizacji nie przyniosło bramek, więc 15-tysięczna publiczność obejrzała rzuty karne. Najpierw do siatki trafił Zdzisław Napieracz. Pięć kolejnych rzutów karnych nie przyniosło bramki. Po trzeciej serii wynik brzmiał: 1:0. Ostatnie dwie serie przyniosły cztery trafienia, a więc sensacyjnie Puchar Polski padł łupem Stali Rzeszów. Rzeszowianie wykorzystali dobrą passę i awansowali także do pierwszej ligi.

|Czytaj też: Najbardziej pamiętne mecze Legii Warszawa w europejskich pucharach ostatnich lat

Sukces Lechii Gdańsk w edycji 1982/83 przyszedł w prawdziwych bólach. Po fatalnym sezonie 1981/82 klub wylądował w trzecioligowym czyśćcu, a widmo upadku zaglądało głęboko w oczy. Na pierwsze spotkanie Lechiści udali się do Radziejowa (na Kujawach), gdzie w letnim skwarze, dopiero po dogrywce, pokonali miejscowy Start (3:2). 1 września przy obecności ledwie 300 osób na trybunach Lechia pokonała wyżej notowaną Olimpię Elbląg 2:1.

W spotkaniu 1/16 finału gdańszczanie natrafili na… ówczesnego mistrza Polski, półfinalistę Pucharu Europy, czyli Widzew Łódź. Lechia postawiła się faworyzowanemu Widzewowi, a już w pierwszej połowie mogła objąć prowadzenie, jednak świetnie interweniował Józef Młynarczyk. Gdańszczanie stracili w pierwszej połowie Tadeusza Fajfera, który po brutalnym wejściu Smolarka musiał opuścić boisko z kontuzją. Po przerwie Widzew objął prowadzenie po golu Zdzisława Rozborskiego, lecz w końcówce Roman Józefowicz uratował remis dla biało-zielonych. Dogrywka nie przyniosła zmian. Rzuty karne znacznie pewniej wykonywali gospodarze. Trzecioligowiec wyeliminował jedną z najlepszych drużyn w polskiej historii piłki nożnej.

Niesieni sukcesem piłkarze Lechii w 1/8 finału pokonali Śląsk Wrocław, pakując trzy bramki w dogrywce. Warto dodać, że wrocławianie zakończyli sezon na 2. miejscu w pierwszej lidze. Z powodu kary ćwierćfinał z Zagłębiem Sosnowiec Lechia zagrała w Starogardzie Gdańskim i to jeszcze przed rozpoczęciem rundy wiosennej w III lidze. Gdańszczanie zwyciężyli 1:0, lecz, jak wspominali zawodnicy, było to dla nich najtrudniejsze spotkanie.

Lechia w półfinale trafiła na Ruch Chorzów. Mobilizacja była tym większa, że do finału awansował drugoligowy Piast Gliwice. Na trybunach przy ul. Traugutta zgromadziło się ponad 30 tysięcy widzów. Pierwszoplanową postacią okazał się… arbiter spotkania Wit Żelazko, który nie uznał prawidłowej bramki dla Ruchu oraz przyznał gospodarzom wątpliwy rzut karny (którego nie wykorzystał Andrzej Marchel). Dopiero seria rzutów karnych przyniosła rozstrzygnięcie. Jedenastki lepiej wykonywali zawodnicy Lechii i to oni awansowali do finału.

Decydujący mecz rozegrano 22 czerwca 1983 roku w Piotrkowie Trybunalskim. Spotkanie Lechii z Piastem od początku było otwarte. Raz atakowali jedni, raz drudzy. Z tej wymiany ciosów lepiej wyszli gdańszczanie, którzy w 9. minucie objęli prowadzenie za sprawą Krzysztofa Górskiego. W 39. minucie na 2:0 trafił Marek Kowalczyk. Przed przerwą kontaktowe trafienie z rzutu karnego zaliczył Ryszard Kałużyński. W drugą połowę lepiej weszli Lechiści, jednak nie potrafili skierować futbolówki do siatki. W końcówce spotkania zostali zepchnięci do defensywy ostatecznie “dociągnęli” zwycięstwo. Lechia Gdańsk zwyciężyła w Pucharze Polski, a w następnych dwóch latach awansowała najpierw do drugiej, a potem do pierwszej ligi.

|Czytaj też: Reprezentacja Polski. 25 lat od meczu Ukraina – Polska. Marynarka bez rękawów

Występująca w drugiej lidze w sezonie 1991/92 Miedź Legnica rozpoczęła rywalizację w Pucharze Polski od wyjazdowego zwycięstwa z Ostrovią Ostrów Wielkopolski po rzutach karnych. W 4. rundzie Miedziowi natrafili na pierwszoligową Stal Mielec. Niżej notowany zespół wziął rewanż za porażkę w barażu o najwyższą klasę rozgrywkową (3:0 na korzyść Stali) i po trzech bramkach Daniela Dylusia zwyciężył 3:2. 1/8 finału to kolejna rywalizacja z zespołem z pierwszoligowym – Olimpią Poznań. Kibice zobaczyli tylko jedno trafienie autorstwa Dylusia. Ćwierćfinały oraz półfinały rozgrywano wówczas jako dwumecz.

Legnicka Miedź natrafiła na swojej drodze Zawiszę Bydgoszcz. 18 marca 1992 roku na stadionie przy ul. Hetmańskiej gospodarze zwyciężyli 2:1. Na rewanżowe starcie Miedziowi jechali więc z zaliczką. W Bydgoszczy to Zawisza odniósł zwycięstwo 2:1, jednak w dwumeczu był remis i arbiter zarządził dogrywkę. W niej padła jedna bramka dla gości, której autorem został Artur Wójcik. Awans do półfinału stał się więc faktem.

W walce o finał Miedziowi musieli pokonać dobrych znajomych z ligi – Stilon Gorzów Wielkopolski. W Legnicy katem okazał się Daniel Dyluś, a jedno trafienie zaliczył Andrzej Cymbała. Trzybramkowa zaliczka przy rewanżowym remisie 1:1 wystarczyła do awansu do finału. 

W decydującym meczu Miedź Legnica podjęła najtrudniejszego rywala. Był nim Górnik Zabrze. Aby podnieść prestiż Pucharu, honorowym patronatem objął go Prezydent RP, a mecz rozegrano w Warszawie przy Łazienkowskiej. Faworyci rozpoczęli odważnie i szybko objęli prowadzenie, już w 9. minucie do siatki trafił Piotr Jegor. Miedziowi odpowiedzieli w końcówce trafieniem Dariusza Baziuka. Dogrywka nie przyniosła zmiany wyniku, więc sędzia Michał Listkiewicz zarządził serię jedenastek. Rzuty karne wykonywane przez Wałdocha i Krausa zostały obronione przez Dariusza Płaczkiewicza. Puchar trafił więc do miasta znad Kaczawy.

Nieoczekiwany obrót spraw przybrał Puchar Polski z sezonu 1992/93. Do finału rozgrywek niespodziewanie dostała się drużyna rezerw Ruchu Chorzów występująca wówczas na piątym poziomie rozgrywkowym. W pierwszej rundzie biało-niebiescy pokonali u siebie 1:0 BKS Stal Bielsko-Biała, a w kolejnych rundach pokonali: drugoligową Polonię Bytom (2:1), Raków Częstochowa (po rzutach karnych) oraz pierwszoligową Olimpię Poznań (1:0). 

W 1/8 finału dość nieoczekiwanie Ruch II pokonał obrońców tytułu, wspomniana wcześniej Miedź Legnica (po dogrywce), natomiast pierwsza drużyna uległa Widzewowi 0:2. Przepisy pozwalały wówczas na grę najlepszych zawodników w rezerwach, więc część pierwszoligowców zaczęła występować w barwach zdolnych rezerw. 1/4 finału to zwycięstwa 1:0 i 2:0 z Wisłoką Dębica (dwie bramki Śrutwy i jedna Dąbrowskiego), a półfinał ze Śląskiem Wrocław został dość pewnie wygrany w drugim spotkaniu (1:1, 4:1).

W finale piątoligowcy zmierzyli się z sąsiadem “zza miedzy”, z GKS-em Katowice. Na Stadionie Śląskim chorzowska ekipa objęła prowadzenie za sprawą Mariusza Śrutwy w 39. minucie. W 53. minucie katowiczanie doprowadzili do wyrównania za sprawą trafienia Mariana Janoszki. Remis utrzymał się aż do końca dogrywki, więc sędzia Ryszard Wójcik zarządził rzuty karne. W serii jedenastek nie pomógł “spadochroniarz” Radosław Gilewicz i jednobramkowe zwycięstwo GKS-u Katowice po rzutach karnych stało się faktem. Piątoligowiec mógł być z siebie dumny, choć niewiele zabrakło do piłkarskiego raju…

Jedną z najbardziej pamiętnych w ostatnich latach przygód z Pucharem Polski zaliczyła w sezonie 2014/2015 drugoligowa drużyna (trzeci poziom rozgrywkowy) Błękitnych Stargard (wówczas jeszcze Stargard Szczeciński). W pierwszej rundzie pokonali zespół Małapanew Ozimek 6:1, a w kolejnych rundach eliminowali Pogoń Siedlce (3:1), Chojniczankę Chojnice (1:0), Gryf Wejherowo (2:1) czy GKS Tychy (3:2). Wiosną 2015 roku w dwumeczu wyeliminowali ekstraklasową Cracovię (2:0 i 2:0), a w półfinale trafili na Lecha Poznań. 

Pierwsze spotkanie rozegrano w Stargardzie 1 kwietnia 2015 roku. Pogoda w zachodniopomorskim mieście nie rozpieszczała, murawa była trudna. Atmosfera spotkania była jednak kapitalna. Osoby, które nie miały biletów oglądały spotkania z sąsiednich domów, drzewa czy ogrodzenia stadionu. Kolejorz objął prowadzenie za sprawą Sadajewa. Wyraźną przewagę w pierwszej połowie mieli goście, jednak w drugą połowę lepiej weszli gospodarze. W 54. minucie wyrównał Tomasz Pustelnik. W 64. minucie Pustelnik skompletował dublet. Emocje w Stargardzie sięgnęły zenitu. Niesieni atmosferą gospodarze stwarzali sobie kolejne sytuacje. W 84. minucie na 3:1 trafił Łukasz Kosakiewicz. 

Wielkie święto w Stargardzie trwało przez cały tydzień, a niewielkim miastem zainteresowały się już nie tylko polskie media. Półprofesjonalny zespół był o krok od finału Pucharu Polski. W rewanżowe spotkanie w Poznaniu lepiej weszli gospodarze, jednak wynik otworzyli sensacyjni Błękitni. W 19. minucie kapitalną akcję wykończył Piotr Wojtasiak. Sensacja była na wyciągnięcie ręki. 28. minuta przyniosła nieoczekiwaną zmianę ról. Drugim żółtym kartonikiem ukarany został Łukasz Kosakiewicz. Dało to Kolejorzowi drugie życie. W 34. minucie do siatki trafił Paulus Arajuuri. W 44. minucie do siatki trafił Dariusz Formella. W drugiej połowie goście „zaparkowali autobus”. Lechici długo nie potrafili przełamać zasieków drugoligowców. Dopiero w 74. minucie do siatki trafił Dawid Kownacki. Zmęczeni i zdziesiątkowani piłkarze Błękitnych nie mieli wielkich szans. Dwa trafienia w dogrywce Hämäläinena i Kownackiego dobiły Stargard i to Kolejorz pojechał na finał…

Czy w obecnym sezonie któryś z mniejszych osiągnie sukces na miarę Miedzi, Wisły, Lechii, Stali czy Błękitnych?