Jak wioślarz Jerzy Braun wywołał skandal?

Na klubowym bankiecie w Budapeszcie orkiestra kończyła grać walca, gdy Jerzy Braun zdążył przegrać coś znacznie ważniejszego niż regaty. Nie był to czas, nie były to medale ani honor na torze. Przegrał rok kariery. Przez co? Przez jedno zdanie rzucone „w gwarze pozasportowej”.

Lipiec 1937 roku, Budapeszt. Polacy właśnie dostali bolesne 1:8 od Węgrów. Wioślarska reprezentacja siedziała przy stołach. Przed jej członkami stały puchary, medale i kieliszki z węgierskim winem. Trwała część oficjalna. W pewnym momencie prezes węgierskiego związku wywołał osadę Warszawskiego Towarzystwa Wioślarskiego po pamiątkowe medale. W sali zapadła cisza. Wtedy Jerzy Braun przysunął się do kolegi, Edwarda Kobylińskiego. Według relacji PZTW i samego zawodnika pada krótkie, dosadne zdanie, zakończone słowami:

To była prywatna dyskusja. Dotyczyła tego kto i czy właściwie będzie w ogóle odbierał medal. Problem w tym, że Braun nie powiedział tego w szatni. Pech chciał, że wymsknęło mu się w momencie, kiedy na sali panowała cisza i przemawiał działacz. Do tego blisko siedzieli inni oficjele.

Zdanie usłyszeli nie tylko polscy koledzy. Według komunikatu PZTW, słowa Brauna dotarły do ucha chargé d’affaires Rzeczypospolitej, konsula, radcy poselstwa, a także wielu Węgrów. A kilku z nich język polski rozumiało.

Zapanowała konsternacja.

Czytaj też: Teodor Kocerka – wioślarz wybitny

Jeszcze tego samego wieczoru polscy działacze złożyli przedstawicielom dyplomatycznym wyrazy ubolewania i obiecali, że Braun zostanie stosownie ukarany. Słowa rzucone półgłosem na bankiecie właśnie zaczęły żyć własnym życiem.

Kilka dni później, już w Polsce, zarząd PZTW zebrał się w Bydgoszczy. Zapadł wyrok, który „Przegląd Sportowy” skwituje potem tytułem: „Rok dyskwalifikacji za cztery słowa”.

Jerzy Braun zostaje zawieszony na okres od 31 lipca 1937 do 1 lipca 1938 roku. Jego klub, WTW Warszawa, w geście protestu wycofuje wszystkie swoje osady z mistrzostw Polski. W kuluarach zatrzęsienie. Kibice doznają szoku, a sam zainteresowany przeżywa sportową katastrofę.

Związek tłumaczy decyzję w specjalnym komunikacie. Działacze piszą, że powodem jest „niewłaściwe zachowanie” zawodnika w Budapeszcie, a konkretnie użycie „brutalnej gwary ulicznej” w czasie oficjalnej uroczystości.

Jednak na tym się nie kończy. Kapitan sportowy PZTW, Włodzimierz Długoszewski, idzie dalej. W artykule prasowym zarzuca Braunowi, że „od dawna przewróciło mu się w głowie pod wpływem sukcesów”, że domagał się „specjalnych względów” i to właśnie on miał być źródłem „tarć w drużynie olimpijskiej w Berlinie”. Z czterech słów robi się spora afera.

|Czytaj też: Niezwykły gest niemieckiego mistrza przeszedł do historii

Redakcja „Przeglądu Sportowego” bierze sprawę pod lupę. Rekonstruuje przebieg zdarzeń: kłótnia o to, kto ma odebrać medal, krótkie pyskówki, w końcu słynne „pies ci mordę lizał – wezmę tę nagrodę”. Obie strony – Braun i działacze – opisują sam incydent identycznie. Różnią się tylko w ocenie.

Jurek zapomniał się. Dodatkowo do opinii publicznej docierają sugestie, że słowa wypowiedział po spożyciu duże ilości węgierskiego wina. I znów spirala się nakręca. Dostaje się działaczom związkowym, którzy mają przymykać oczy na alkohol pity w trakcie bankietu.

Aby zrozumieć ciężar tego wyroku, trzeba wiedzieć, kim był Jerzy Braun. To nie był anonimowy wioślarz. To człowiek, który w 1932 roku w Los Angeles zdobył dla Polski dwa medale olimpijskie: srebrny w dwójce ze sternikiem i brązowy w czwórce ze sternikiem. W latach trzydziestych uchodził za jeden z filarów biało-czerwonego wioślarstwa. Trzynastokrotny mistrz Polski w różnych konkurencjach, od dwójek bez sternika po ósemkę. Człowiek, który wygrywał na Wiśle, Brdzie i europejskich torach. A do tego symbol profesjonalizmu w czasach, gdy większość sportowców pracowała na etat gdzieś indziej.

Nic dziwnego, że sam kapitan Długoszewski przyznaje, że wcześniej zarząd PZTW, w uznaniu zasług Brauna, przymykał oko na konflikty w kadrze. Działacze woleli spokój przed igrzyskami. Ale surowość tej kary dla wielu wygląda wręcz jak demonstracja siły. Taki sygnał, że nikt, nawet tak zacny olimpijczyk, nie może być większy niż związek.

Z perspektywy sportowej rok dyskwalifikacji jest wyrwą w karierze. Wioślarstwo i ogólnie sport, jest bezlitosne. Formę buduje się miesiącami, a każdy sezon to ograniczona liczba szans na spełnienie. W 1937 r. Braun miał 26 lat, był w najlepszym wieku dla wioślarza.

Ale sama decyzja uderzyła też w środowisko. WTW, wycofując osady z mistrzostw, pokazało, że nie wierzy w proporcje między winą a karą. A kibice z kart „Przeglądu Sportowego” dowiadywali się, że człowiek, który przed chwilą zdobywał medale dla kraju, teraz jest stawiany pod ścianą za jedno zdanie, wypowiedziane po porażce, przy kieliszku wina…

Po wojnie świat sportowy dopisze do nazwiska Jerzego Waleriana Brauna kolejne rozdziały, daleko wykraczające poza spory z działaczami. We wrześniu 1939 roku włoży mundur. Będzie walczył m.in. pod Tobrukiem i Monte Cassino. Zostanie dwukrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych. Po wojnie nie wróci do kraju rządzonego przez komunistów. Zostanie na emigracji w Anglii, pracując w londyńskiej branży elektronicznej.

Gdy umiera w 1968 roku w Crawley, ma na koncie dwa medale olimpijskie, trzynaście tytułów mistrza Polski, piękna kartę żołnierza 2. Korpusu i długi cień budapeszteńskiego bankietu, podczas którego powiedział o cztery słowa za dużo, w cztery oczy. Ale zbyt głośno.