Polityka, trzy bitwy i karne. Burzliwy start Izraela w Meksyku

Wszystko zaczęło się w marcu 1968 roku. W kwalifikacjach olimpijskich strefy azjatyckiej Izraelczycy trafili do grupy trzeciej z Sri Lanką, Birmą, Iranem, Indiami i Koreą Północną. Wszystkie mecze tej grupy miały się odbyć na Bloomfield Stadium w Tel Awiwie. Rozegrano dwa, bowiem tylko piłkarze z Sri Lanki zdecydowali się przyjechać do Izraela. Pozostałe reprezentacje zbojkotowały zawody…

Decyzja miała podłoże polityczne. Izrael i państwa arabskie od lat były pogrążone w konflikcie. Obie strony wspierały największe światowe mocarstwa – odpowiednio Stany Zjednoczone i ZSRR. Państwa bojkotujące tamte kwalifikacje olimpijskie były sprzymierzone z Ligą Państw Arabskich, a ewentualny udział ich reprezentantów w telawiwskich meczach odebrano by jako zdradę.

Wydarzenia te sprawiły, że przed piłkarzami Milovana Ćirića otwarła się autostrada na turniej olimpijski. Wystarczyło wygrać dwumecz z niżej notowaną Sri Lanką. I zadanie to zostało wykonane; goście zebrali potworne „baty” (7:0 i 4:0), a gospodarze rozpoczęli święto.

Część międzynarodowych komentatorów nie kryła zgorszenia wobec takiej formy awansu. MKOl był głuchy na te głosy i twardo trzymał się swoich zasad. W październiku 1968 roku piłkarze – pod wodzą nowego szkoleniowca Imanu’ela Szefera – wylecieli do Meksyku. Co ciekawe, z osobą tego trenera wiąże się pewien „polski epizod”. Otóż przed wyemigrowaniem do Izraela, do 1950 roku, Szefer grał w piłkę w Pionierze Wrocław.

W meczu otwarcia na Estadio León Izraelczycy – dosłownie – starli się z Ghaną, która na turnieju olimpijskim zastąpiła Maroko (reprezentanci Maroka nie wystąpili w Meksyku z powodu obecności… Izraela). Od pierwszego gwizdka Michela Kitabdjiana, zawodnicy obu drużyn prześcigali się w brutalności. Wślizgi, łokcie, przepychanki – to wszystko sprawiło, że z minuty na minutę atmosfera na boisku gęstniała. Około 70. minuty, przy stanie 5:3 dla Izraelczyków, nastąpiła eskalacja konfliktu. Gracze rzucili się na siebie. Rozpoczęła się bijatyka. Kiedy na chwilę udało się opanować sytuację, francuski arbiter pokazał trzy czerwone kartki. To jednak nie ostudziło temperamentów pozostałych na placu gry piłkarzy.

W 82. minucie rozpoczął się drugi epizod izraelsko-ghańskiej wojny. Pięści znów latały w powietrzu, a kopniaki lądowały na plecach przeciwników. Nie wszyscy płynęli na tej emocjonalnej fali. Ci bardziej rozważni, zamiast tłuc się po głowach, starali się uspokoić sytuację. Na próżno. Kitabdjiana przedwcześnie dmuchnął w gwizdek i tym samym zakończył mecz. Na murawę wkroczyła meksykańska policja i nie patyczkując się z zawodnikami, rozgoniła ich do szatni. Koniec? Rozejm podpisany? Nie! Niektóre źródła podają, że ostatnie starcie wrogich obozów nastąpiło… poza stadionem, w wiosce olimpijskiej!

Reprezentanci Izraela swój premierowy start na igrzyskach przypłacali siniakami, krwiakami i otarciami. Przez dwa dni lekarz Ben-Zion Zacka i masażysta Uri Bahrav mieli ręce pełne roboty. Chłopców trzeba było postawić na nogi, przecież w kolejnym spotkaniu czekał na nich Salwador – przeciwnik trudny, szybki, grający porywający i nowoczesny futbol. Tak przynajmniej swoim podopiecznym przedstawił go trener Szefer.

W rzeczywistości diabeł nie okazał się taki straszny, jakim go malowano. Salwador zagrał kiepsko, a  Izrael pewnie zwyciężył 3:1. Awans do ćwierćfinału turnieju olimpijskiego stał się faktem, a towarzyszącej mu radości, nie zmniejszyła nawet porażka w ostatnim grupowym meczu z Węgrami (2:0) – przyszłymi mistrzami olimpijskimi.

20 października 1968 roku izraelscy kibice zakosztowali „emocjonalnego rollercoastera”. Najpierw był smutek: w piątej minucie meczu obrońca Lokomotiwu Sofia, Georgi Hristakiev, wyprowadził Bułgarów na prowadzenie. Następnie euforia: dwie minuty przed końcem gry napastnik Yehoshua Feigenbaum z Hapoelu Tel Aviv doprowadził do wyrównania. Wynik nie zmienił się, a Michel Kitabdjian gwizdnął po raz ostatni. I znów smutek – ówczesne przepisy nie gry nie przewidywały dogrywki i rzutów karnych, a o awansie do kolejnej rundy decydował los. Do ogromnego sombrero wrzucono dwie karteczki i poproszono, aby kapitanowie zabrali po jednej. Mordechai Spiegler wyjął tę z napisem „NIE”. Izrael pojechał do domu.

Po powrocie chwalono piłkarzy za postawę i zaangażowanie. To było dobre pokolenie, dla którego ukoronowaniem był awans na mundial w roku 1970. Ale z tyłu głowy ciągle pojawiały się pytania. Czy Niebiesko-Biali osiągnęliby podobny sukces, co ci szczęściarze z Bułgarii, zdobywcy olimpijskiego srebra? Co zrobić, aby nie dopuścić do podobnych, losowych rozstrzygnięć? Czy francuski sędzia Kitabdjian był dla Izraelczyków pechowy? Padało wiele odpowiedzi. Najczęściej winą za tę porażkę obarczano absurdalne, nie mające nic wspólnego z duchem sportu przepisy FIFA. No bo jak to? Los w tak dużym stopniu ma decydować o wyniku sportowym?

I wtedy do gry wszedł Yosef Dagan, ówczesny sekretarz Izraelskiego Związku Piłki Nożnej, który miał szerokie kontakty w Anglii i przez wiele lat odpowiadał za stosunki zagraniczne tego związku. Zasugerował działaczom FIFA, aby w przypadku remisów, to rzuty karne decydowały o awansach. Razem ze swoimi współpracownikami wysłał nawet do nich list, w którym szczegółowo opisał całą procedurę. Pomysł się spodobał.

Nie tylko urażeni przypadkową porażką Izraelczycy, uważają się za „ojców serii jedenastek”. Do dziś Niemcy twierdzą, że to ich rozwiązanie. W 2006 roku, przy okazji mistrzostw świata, były niemiecki sędzia piłkarski, niejaki Karl Wald, udzielił wywiadu, w którym stwierdził, że on pierwszy zaproponował krajowej federacji przeprowadzanie – decydującego o tryumfie – konkursu rzutów karnych. Czort wie, czy Niemiec wiedział o oficjalnym liście, jaki do FIFA wysłali Izraelczycy. A może to ktoś z Izraela podkradł jego pomysł? Batalia o prawdę trwa nadal.

Jedno jest pewne – występ piłkarzy Izraela w igrzyskach olimpijskich z 1968 roku był nietuzinkowy. Przyniósł gigantyczne emocje. Zarówno przed, w trakcie, jak i po turnieju.

[su_box title=”Źródła:” style=”soft”]Dziennik Łódzki. 1968-10-15 R. 23 nr 245, s.2. https://www.football.org.il/magazine/?itemid=%7B5E72475B-93ED-4ED1-BD67-543018E36344%7D https://www.haaretz.com/israel-news/sports/.premium-israels-little-known-contribution-to-soccer-history-1.5626667 https://www.fifa.com/mensolympic/archive/mexicocity1968/[/su_box]